УНЬ № 3
Чадамжид суурилсан сургалт
Competence-based learning
40 МИНУТЫН ХУВИЛБАР
Нэг хичээлд: өнөөдрийн зорилгыг 'чадна…' гэж 3 түвшинтэй самбарт бич; төгсгөлд суралцагч бүр өөрийгөө аль түвшинд байгаагаа тэмдэглэнэ; 'хараахан үгүй' нь дараагийн хичээлийн эхлэл.
Гол санаа – зорилго
Заахыг цаг эсвэл бүлгээр биш, суралцагч юу хийж чадаж байгааг харуулж чадахаар зохион байгуул. Суралцагч чадамжаа эзэмшсэнээ харуулсан үедээ л урагшилна; цаг хувьсагч, эзэмшилт тогтмол болно.
Гарал үүсэл
АНУ-ын 1970-аад оны багш боловсролын шинэчлэл (performance-based teacher education); Герман, Австралийн мэргэжлийн боловсролын систем; Бенжамин Блүүмийн mastery learning (1968). Монголын ерөнхий боловсролын шинэ цөм хөтөлбөр 2014 оноос (I–VI анги) 2016 он (X–XII анги) хүртэл үе шаттай нэвтэрч, суралцагч төвтэй, чадамжид чиглэсэн заах арга руу шилжсэн.
Философи ба онолын үндэслэл
Блүүмийн mastery learning; зан үйлийн зорилт (Mager); дараа нь OECD-ийн DeSeCo түлхүүр чадамжийн хүрээ (2005) — чадамж = мэдлэг + ур чадвар + хандлага, контекстэд хэрэглэгдсэн.
Нотолгоо юу хэлдэг вэ
Mastery learning тогтвортой эерэг нөлөөтэй (Kulik et al. 1990, d≈0.5; Hattie: mastery learning d≈0.58 (2009), одоогийн MetaX санд 0.67). Нотолгооны эрсдэл нь хуваагдал: зуу зуун тэмдэглэх хайрцаг болсон чадамжийн жагсаалт нөлөөгөө алддаг.
Зайлшгүй хэрэгцээ
Богино, сайн бичсэн чадамжийн жагсаалт (зуу биш, хэдэн арав); түвшин бүрийн тодорхой гүйцэтгэлийн тодорхойлолт; суралцагчид дахин оролдох уян хатан байдал; дүн тавихаас илүү feedback өгөх багшийн цаг.
Үр дүн – үнэлгээ
Тодорхойлолтын дагуу гүйцэтгэлийн даалгавар; портфолио; 'хараахан үгүй' гэдэг цорын ганц тэнцээгүй дүн.
Хэрхэн хэрэгжүүлэх
1. Нэгжийн чадамжуудыг ав, тус бүрийг гурван түвшинтэй 'чадна…' гэж бич. 2. Эхний өдөр суралцагчдад тодорхойлолтыг үзүүл. 3. Заа, байнга бага эрсдэлтэй шалгалт хий. 4. Суралцагчид гүйцэтгэлийн даалгавар оролдоно; хараахан хүрээгүй нь чиглэсэн дахин сургалт, хоёр дахь оролдлого авна. 5. Оноо биш, эзэмшилтийг бүртгэ.
Жишээ: 'Өгөгдлийн аргумент танилцуулж чадна' — 1-р түвшин график уншина, 2-р түвшин хандлага тайлбарлана, 3-р түвшин асуултын дор нотолгоогоо хамгаална.
Алдаа гарах цэгүүд
Хэсэгчилсэн шалгах хуудас. Чадамжийг агуулгын хамрах хүрээтэй андуурах. Тодорхойлолтыг хичээл гэж ойлгох.
Монгол ангид
Монголын ерөнхий боловсролын сургалтын цөм хөтөлбөр чадамжид суурилсан гэж тодорхойлогдсон ч үнэлгээ нь оноо, шалгалтад төвлөрсөн. Эхлээд нэг хичээлд «би ... чадна» хэлбэрийн 5–7 шалгуур тавь.
Хүн бүрт
Тодорхой шалгуур бүх суралцагчид юу хүлээж байгааг ил болгоно. Дислекси: чадамжийг бичгээс өөр хэлбэрээр харуулах боломж. Түгшүүр: дахин оролдох боломж дарамтыг бууруулна.
Мөн мэдэж байх
Эзэмшилд суурилсан сургалт (mastery learning): EEF +5 сар — гэхдээ сул суралцагчдад хангалттай нэмэлт цаг, дэмжлэг байхгүй бол ялгаа нэмэгдэж болно.
Эцэг эхэд
Хүүхэд тань хэдэн цаг суусан биш, юу хийж чаддаг болсноороо үнэлэгдэнэ. 'Хараахан үгүй' гэдэг нь бүтэлгүйтэл биш, зам.
Эх сурвалж
Bloom, B. (1968) Learning for Mastery. Kulik, Kulik & Bangert-Drowns (1990) Review of Educational Research 60(2). OECD (2005) DeSeCo.