Тооно · 5 зарчим
Заах арван найман арга, таван суурь дээр. Тэдгээр бүгд ажилладаг таван шалтгаан.
Ирээдүйн багш, сургагч нарт зориулсан гарын авлага — арга зүй бүрийн учир шалтгаан, гарал үүсэл, онолын үндэс, мөн мягмар гарагийн өглөө гучин хүүхэдтэй ангид яаж хэрэгжүүлэх нь.
Таван зарчим
1Эзэн байх (agency)Суралцагч бодит сонголт хийж, асуултаа өөрөө эзэмшинэ. Урам зориг эзэн байхын дараа ирдэг, урвуугаар биш.
2Контекстээр дамжсан утгаМэдлэг бодит зүйлд — үзэгдэл, асуудал, түүх, газар — зүүгдсэн үедээ л тогтдог.
3Нийгмийн бүтээн байгуулалтОйлголт нэг хүний дотор хадгалагдахаасаа өмнө хүмүүсийн хооронд бүтээгддэг. Ярилцлага бол чимээ шуугиан биш — ажил өөрөө.
4Хурдан feedback (эргэх холбоо)Суралцагч хийсэн зүйл ба хүссэн зүйлийн зөрүүг хурдан, байнга, боломжтой бол даалгавраас нь өөрөөс нь харах ёстой.
5Шилжүүлэлт (transfer)Гол нь суралцагч ангиас гадуур юу хийж чадах вэ. Энд байгаа арга бүрийг үүгээр л дүгнэнэ, ангид юу болсноор биш.
Ихэнх багш бэлтгэх сургалт арга зүйг хоолны цэс шиг өгдөг: нэрсийн жагсаалт, тус бүрийн доор тайлбар, харин яагаад энэ арга байгаад нөгөө нь байхгүй гэдгийг хэн ч тайлбарладаггүй. Тэгээд багш нар танил гэдгээр нь, эсвэл хяналтын багш юу хүлээж байгаагаар нь сонгоод, анги хариу өгөхгүй болмогц тэр аргыг хаядаг.
Энэ гарын авлага эсрэг замаар явна. Арга зүй бүрийн далд хариулж буй асуултаас эхэлнэ — хүн яг яаж суралцдаг вэ? — тэгээд харагдахдаа өөр өөр арван найман арга нь үнэндээ нэг ижил таван нөхцөл рүү хүрэх арван найман зам гэдгийг харуулна. Нөхцөлүүдийг ойлгосон багш ямар ч аргыг тохируулж, хослуулж чадна, хамгийн гол нь хэзээ хэрэглэхгүй байхаа мэднэ.
Энд орсон аргууд бол Монголын багш нарын өнөөдөр хамгийн их сонсдог аргууд: төсөлд, асуудалд, шинжлэн судлахад, үзэгдэлд суурилсан сургалт; STREAM; чадамжид суурилсан, хувь хүнд тохирсон сургалт; тонгоруу ба холимог хэлбэр; тоглоом, түүх, баг гэсэн тээвэрлэгчид; сэтгэн бодох хэрэгсэл болох ТРИЗ. Бүгдийг нэг ижил загвараар тайлбарласан тул тус тусад нь биширч биш, шударгаар харьцуулж болно.
Найман давхарга
0-р давхарга
Суурь
Хичээл бүрийн тулгуур: тодорхой заа, ойлголтыг шалга, санахуулж, ярилц, өөрийн суралцахуйг төлөвлөж шалгахыг заа. Салбарын хамгийн хүчтэй нотолгоо. Бусад бүх арга эдгээр дээр нэмэгдэнэ, орлохгүй.
1-р давхарга
Сургалтын хөтөлбөрийн архитектур
Хичээлүүд хоорондоо яаж холбогдох вэ. Ямар ч хичээл төлөвлөхөөс өмнө шийдэгдэнэ.
2-р давхарга
Дизайны зарчим
Суралцагч юу хийж чаддаг болох ёстой вэ, хэний хурдаар. Системийн түвшний сонголт.
3-р давхарга
Конструктивист гэр бүл
Ангийн хөдөлгүүр. Нэг үндэстэй таван ах дүү: суралцагч асууж, шийдэж, бүтээж, эргэцүүлж мэдлэгээ бүтээнэ.
4-р давхарга
Нийгмийн ба сэтгэл хөдлөлийн тээвэрлэгч
Хөдөлгүүрийг ажиллуулдаг зүйлс: баг, түүх, тоглоом.
5-р давхарга
Сэтгэн бодох хэрэгсэл
Багш сурагч дээр хэрэглэдэг биш, сурагч өөрөө хэрэглэдэг арга. 3-р давхаргын ажлын дотор байрлана.
6-р давхарга
Хүргэх хэлбэр
Суралцахуй хаана, хэзээ болох вэ. Дээрх бүхнийг ороож болно.
Туурга
Хүн бүрт тохирсон дэмжлэг
Бүх аргыг ороож, хэнийг ч гадна үлдээдэггүй давхарга: ADHD, түгшүүр, албадмал эмгэг (OCD), аутизм, дислекси, сэтгэл санааны хүндрэлтэй суралцагчдад анги, сургуулийн түвшинд батлагдсан дэмжлэг. Багш онош тавихгүй — ажиглаж, дэмжиж, мэргэжилтэнд шилжүүлнэ.
Арга бүрийг ижил загвараар
Гол санаа – зорилгоСургагч давтаж хэлж чадах нэг догол мөр.
Гарал үүсэлХаанаас ирсэн: хүмүүс, газар, он.
Философи ба онолын үндэслэлТулгуурласан сэтгэгчид ба суралцахуйн онол.
Нотолгоо юу хэлдэг вэEffect size (нөлөөний хэмжээ) ба судалгааны тойм, шударга тайлбартай.
Зайлшгүй хэрэгцээАнги, багш, цаг, материалд юу байх ёстой.
Хэрхэн хэрэгжүүлэхАлхмууд, мөн ангийн нэг бодит жишээ.
Үр дүн – үнэлгээАжилласныг яаж мэдэх вэ.
Алдаа гарах цэгүүдБодит ангид хаана буруу явдаг.
Эх сурвалжИш татсан бүтээлүүд (англиар).
Юуг орлохгүй вэ
Энд байгаа юу ч тодорхой, шууд заахыг орлохгүй. Сэдэвтэй анх удаа танилцаж буй эхлэгчид жишээ бодлого, шууд тайлбар хүчтэй нотолгоотой. Үүнийг үгүйсгэсэн гарын авлага уншсан туршлагатай багш бүрийн итгэлийг алдана. Энэ сангийн аргууд тэр суурин дээр гүн, хэрэглээ, эзэн байх чанарыг нэмэхэд зориулагдсан — ихэнх ангид шударга дараалал нь: эхлээд шууд заа, дараа нь гартаа өг.
ADHD, түгшүүр, аутизм, дислекси, сэтгэцийн эрүүл мэндийн хэрэгцээтэй суралцагчдын дэмжлэг дугуйг ороосон туургад байна; түгээмэл ч нотолгоо сул санаануудыг «Буруу ойлголт» хуудаснаас үзнэ.